Toroslar’ın Mağrur Yörük Kalesi: Gülnar İlçe Rehberi
Mersin sahil ÅŸeridinin o cıvıl cıvıl dünyasından ayrılıp, Silifke veya Aydıncık üzerinden kuzeye, Toroslar’ın kalbine doÄŸru kıvrılan yollara saptığınızda, Akdeniz’in o nemli havası yerini bir anda keskin bir çam, ardıç ve kekik kokusuna bırakır. Yol boyunca yükseldikçe daÄŸ yamaçlarında otlayan keçi sürüleri, asırlık ardıç aÄŸaçları ve bulutların gölgelediÄŸi sarp platolar karşılar sizi. Burası; bin yıllık Yörük geleneklerinin diri kaldığı, daÄŸ krallıklarının sırlarını saklayan kaleleri ve topraklarından fışkıran badem aÄŸaçlarıyla ünlü Gülnar’dır.
Gülnar, sıradan bir taşra kasabası değildir; o, Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden göçebe Türkmenlerin ilk ocağı, Akdeniz’i İç Anadolu platosuna bağlayan saklı dağ geçitlerinin koruyucusu, asil ve vakur bir dağ coğrafyadır. Gelin; yaylalarından kanyonlarına, Hitit kalıntılarından lezzet sırlarına kadar Gülnar’ı tüm şifreleriyle birlikte adım adım keşfedelim.
1. Coğrafi Yapı ve Ulaşım Atlası: Bulutlara Komşu Bir Plato
Gezginlerin bir seyahat sitesinde ilk aradığı pratik konum, rakım ve ulaşım tüyolarıyla başlayalım. Gülnar’ın izole yapısı, onun kültürel ve doğal saflığını koruyan en büyük kalkanıdır.
Gülnar, Mersin ilinin batı hinterlandında, Orta Toroslar’ın Taşeli Platosu üzerinde kurulmuş dağlık bir yayla ilçesidir. Doğusunda Silifke, batısında Aydıncık ve Bozyazı, kuzeyinde ise Karaman ilinin Ermenek ilçesi yer alır.
- Rakım ve Ä°klim SertliÄŸi: Ä°lçe merkezinin ortalama rakımı 950 ile 1200 metre arasında deÄŸiÅŸmektedir. Bu yüksek konum nedeniyle ilçede Akdeniz daÄŸ (yayla) iklimi hakimdir. Yaz ayları oldukça serin, nemsiz ve ferahlatıcı geçerken; kış ayları ise Toroslar’ın o beyaz örtüsüyle, yani yoÄŸun kar yağışıyla ÅŸekillenir.
- Mesafe Durumu: İlçe merkezi; bağlı olduğu Mersin şehir merkezine 150 km, komşusu Silifke’ye 55 km ve sahil kenarındaki Aydıncık’a ise 32 km mesafededir.
- Kendi Aracınızla Ulaşım: Mersin merkezden yola çıkıp Silifke’ye ulaştıktan sonra, kuzeybatıya ayrılan bakımlı ve manzaralı dağ yolunu takip ederek yaklaşık 45 dakikalık bir tırmanışla ilçeye ulaşabilirsiniz. Sahilden gelmek isteyenler için Aydıncık-Gülnar arasındaki dik ve virajlı dağ aksı da muazzam bir Toroslar panoraması sunar.
2. Orta Asya’dan Yükselen İsim: Gülnar Hatun’un Mirası ve Tarihçe
Google’da “Gülnar tarihi” veya “Gülnar ismi nereden gelir” diye aratan nitelikli kültür, tarih ve sosyoloji araÅŸtırmacıları için bu bölüm kentin o köklü Yörük hafızasını aydınlatır.
Gülnar topraklarındaki insanlık tarihi M.Ö. 2000’li yıllara, Hitit Ä°mparatorluÄŸu ve Geç Hitit krallıkları dönemine kadar uzanmaktadır. Antik çaÄŸda Kilikya DaÄŸlık Bölgesi’nin (Cilicia Trachea) en korunaklı askeri istasyonlarından biri olmuÅŸtur.
Efsanevi Türkmen Kadını: Gülnar Hatun
Ä°lçenin adının arkasında, Türk hakanlıklarının o ÅŸanlı göç tarihine dayanan muazzam bir kadın kahramanlık hikayesi yatar. M.S. 11. yüzyılda Orta Asya’nın Merv bölgesinden kalkarak Anadolu’ya göç eden köklü bir Türkmen aÅŸiretinin başında Gülnar Hatun (Gülnar Hanım) adında cesur, bilge ve savaşçı bir kadın lider bulunmaktaydı. AÅŸiretiyle birlikte Toroslar’ın bu sarp yaylasına yerleÅŸen Gülnar Hatun, bölgeyi istila etmek isteyen düşman ordularına karşı erkeklerle birlikte omuz omuza savaÅŸmış ve bu daÄŸlarda ÅŸehit düşmüştür. Yörük halkı, bu yiÄŸit kadının anısını asırlardır yaÅŸatmak adına kurdukları bu ÅŸehre resmen “Gülnar” adını vermiÅŸtir. Ä°lçe, Osmanlı döneminde uzun yıllar bir bucak merkezi olarak kalmış, 1916 yılında ise resmi olarak Ä°lçe statüsüne kavuÅŸmuÅŸtur.