Toroslar’ın Eteklerinde Bir Roma Megaliti: Tarsus Donuktaş Anıtı Gezi Rehberi
Kadim kent Tarsus’un modern mahalleleri ve sokakları arasında yürürken, bir anda karşınıza öyle bir yapı çıkar ki, büyüklüğü ve heybeti karşısında nutkunuz tutulur. Çevresindeki binaları gölgede bırakan, sanki devlerin eliyle tek bir parça çimento kütlesiymiş gibi dökülmüş bu devasa antik anıt, halk arasında asırlardır Donuktaş olarak adlandırılır. Arkeoloji dünyasındaki adı ise Donuktaş Roma Tapınağı’dır.
DonuktaÅŸ, sıradan bir taÅŸ kalıntısı deÄŸildir; o, Roma Ä°mparatorluÄŸu’nun Akdeniz’deki en hırslı, en devasa ve en gizemli mimari projelerinden biridir. Yüzyıllar boyunca ne olduÄŸu anlaşılamayan, saray mı, kral mezarı mı, yoksa bir tapınak mı olduÄŸu tartışılan bu yapı, bugün bile tavan kütlesinin azametiyle insanı mistik bir ürpertiyle doldurur. Gelin, Tarsus’un göbeÄŸindeki bu saklı Roma devini, arkasındaki gizemli hikayelerle birlikte adım adım keÅŸfedelim.
Donuktaş Anıtı Nerede ve Nasıl Gidilir?
Gezginlerin bir seyahat sitesinde ilk aradığı pratik konum ve ulaşım bilgileriyle başlayalım. Yapı şehir merkezinde olduğu için ulaşımı son derece zahmetsizdir.
Donuktaş, Mersin’in Tarsus ilçe merkezinde, tarihi kent dokusunun parmak uçlarında yükseldiği Cumhuriyet Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
- Toplu Taşıma İle Ulaşım: Adana veya Mersin merkezden kalkan bölgesel trenlerle Tarsus İstasyonu’na geldikten sonra, güney yönüne doğru yapacağınız yaklaşık 15 dakikalık keyifli bir şehir içi yürüyüşüyle anıtın devasa duvarlarının önüne varabilirsiniz. Tarsus merkez dolmuşları da yapının hemen yakınındaki caddelerden kesintisiz geçmektedir.
- Kendi Aracınızla Ulaşım: Navigasyona “DonuktaÅŸ Anıtı” yazmanız yeterlidir. Åžehir içi yollardan sizi doÄŸrudan bu devasa megalitin etrafını çevreleyen koruma alanının yanına ulaÅŸtıracaktır. Aracınızı anıtın çevresindeki uygun sokaklara veya yakındaki otopark alanlarına ücretsizce bırakabilirsiniz.
- Mesafe ve Rota Kombinasyonu: DonuktaÅŸ; daha önce yazdığımız Gözlükule Höyüğü‘ne sadece 300 metre, Aziz Paul Kuyusu’na ise yürüyerek 10 dakika mesafededir. Tarsus merkezdeki tarih ve arkeoloji turunuzun tam orta noktasına bu devasa yapıyı eklemek mükemmel bir zaman yönetimidir. DonuktaÅŸ, Mersin ÅŸehir merkezine 28 km uzaklıktadır.
Yüzyıllık Tartışma: Donuktaş Aslında Nedir?
Google’da “Tarsus DonuktaÅŸ hikayesi” veya “DonuktaÅŸ nedir?” diye aratan nitelikli kültür ve arkeoloji meraklıları için bu bölüm içeriÄŸin en doyurucu parçasıdır.
Tarsus’a gelen ilk Avrupalı seyyahlar ve Osmanlı araştırmacıları bu devasa yapıyı gördüklerinde ne olduğunu anlayamamışlardır. Kimisi burayı Asur Kralı Sardanapal’ın görkemli mezarı sanmış, kimisi antik bir saray, kimisi ise devasa bir sur kalıntısı olarak nitelendirmiştir. Hatta ünlü Fransız gezgin V. Langlois de 1851 yılındaki Tarsus ziyaretinde bu yapıyı incelemiş ve onun gizemli azameti karşısında şaşkınlığını gizleyememiştir.
Jüpiter’e Adanan Devasa Tapınak
Gözlükule kazılarıyla Tarsus tarihini aydınlatan ünlü arkeolog Hetty Goldman ve sonraki dönemlerde yürütülen modern kazı çalışmaları, Donuktaş’ın sırrını büyük oranda çözmüştür. Yapı, M.S. 2. yüzyılın sonlarına (Roma Ä°mparatoru Commodus dönemine) tarihlenen, Roma’nın baÅŸ tanrısı Jüpiter (veya dönemin imparatorunun kutsallığı) adına inÅŸa edilmeye baÅŸlanmış muazzam bir “Görkemli Tapınak” (Pseudodipteros planlı tapınak) kompleksidir. Ancak Roma Ä°mparatorluÄŸu’ndaki siyasi krizler veya ekonomik çöküşler nedeniyle, tapınağın inÅŸası tam anlamıyla tamamlanamadan yarım kalmıştır.